สกัดองค์ความรู้ KM: Smart Chem-ESPReL (แอปพลิเคชันบริหารจัดการรับเข้าและจ่ายออกสารเคมี เพื่อยกระดับความปลอดภัยห้องปฏิบัติการตามมาตรฐาน ESPReL)

 

ผลงาน UBU KM FAIR 2026 | ประเภทผลงาน: สายสนับสนุน | พัฒนาห้องปฏิบัติการ

 

ชื่อผลงาน: Smart Chem-ESPReL (แอปพลิเคชันบริหารจัดการรับเข้าและจ่ายออกสารเคมี เพื่อยกระดับความปลอดภัยห้องปฏิบัติการตามมาตรฐาน ESPReL)

 

ชื่อเจ้าของผลงาน: นายศราวุธ  ทัพซ้าย คณะวิทยาศาสตร์

 

1.สภาพปัญหาเดิม:

    การบริหารจัดการคลังสารเคมีในห้องปฏิบัติการเดิมใช้ระบบบันทึกด้วยกระดาษ หรือคำนวณมือผ่าน Google Sheet / Google Form ทำให้เกิดปัญหาคำนวณปริมาณคงเหลือผิดพลาด บันทึกข้อมูลคลาดเคลื่อน มีความล่าช้าในการค้นหา และไม่สามารถตรวจสอบยอดคงเหลือจริงแบบปัจจุบัน (Real-time) ได้

 

2.วัตถุประสงค์ในการพัฒนา

    1. พัฒนาแอปพลิเคชัน สำหรับบริหารจัดการการรับเข้าและจ่ายออกสารเคมีในห้องปฏิบัติการ

    2. ลดขั้นตอน ระยะเวลา และข้อผิดพลาด ในกระบวนการจัดการคลังสารเคมี (Inventory Management)

    3. ยกระดับความปลอดภัย ในการจัดเก็บสารเคมีให้สอดคล้องตามตัวชี้วัดของมาตรฐาน ESPReL (องค์ประกอบที่ 2 หมวดการจัดการสารเคมี)

 

3.เครื่องมือและกระบวนการพัฒนา (Methodology)

เครื่องมือหลัก: พัฒนาด้วยแพลตฟอร์ม Low-code คือ AppSheet

กระบวนการทำงาน 4 ขั้นตอน:

   1. การออกแบบ (Design): กำหนดโครงสร้างฐานข้อมูลสารเคมี เช่น รหัสสารเคมี, ชื่อ, CAS No., สถานะอันตราย, วันที่รับ และปริมาณ

   2. การพัฒนา (Develop): สร้างหน้าต่างคลังสินค้า, หน้าต่างรับเข้า (In), จ่ายออก (Out), และส่วนสรุปรายงาน

   3. การทดสอบ (Test): ทดลองใช้งานจริงคู่ขนานกับระบบเดิมในห้องปฏิบัติการเพื่อแก้ไขข้อบกพร่อง

   4. การนำไปใช้จริง (Implement): จัดอบรมบุคลากรและนักศึกษา นำไปใช้งานจริงที่ห้องปฏิบัติการ CBL1201

 

4. ผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพที่ได้รับ (Key Performance Indicators)

ด้านการลดขั้นตอนและเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการ

     1. ลดระยะเวลาการทำงาน: จากเดิม 15 นาที/รายการ เหลือเพียง 5 นาที/รายการ (ลดลงถึง 67%)

     2. ลดขั้นตอนการทำงาน: ปรับลดกระบวนการจาก 6 ขั้นตอน (การคีย์ลง Google Sheet, Google Form, คัดลอกข้อมูลลง Excel, แปลงไฟล์ PDF และส่ง Gmail) เหลือเพียง 3 ขั้นตอน ผ่าน AppSheet

     3. ลดการใช้ทรัพยากร: สามารถ ยกเลิกการใช้กระดาษแบบฟอร์มเบิกจ่ายได้ 100% ช่วยลดงบประมาณค่าวัสดุสำนักงานและพื้นที่จัดเก็บเอกสาร

ด้านการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย (ESPReL)

     1. คะแนนมาตรฐาน ESPReL องค์ประกอบที่ 2 (การจัดการข้อมูลสารเคมี): มีคะแนนความสอดคล้องเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจาก 29% เป็น 93% (เพิ่มขึ้นถึง 64%)

     2. ความแม่นยำของข้อมูล: สามารถตรวจสอบปริมาณสารเคมีคงเหลือที่แท้จริงได้ทันทีแบบ Real-time

 

5. คุณค่า การนำไปใช้ประโยชน์ และการต่อยอด (Impact & Best Practice)

     1. เป็นต้นแบบ (Best Practice): สามารถถ่ายทอดและขยายผลไปยังห้องปฏิบัติการอื่น ๆ ทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย

     2. คำนวณต้นทุนรายวิชาได้แม่นยำ: สามารถนำข้อมูลประวัติการเบิกจ่ายสารเคมีมาสรุปคำนวณค่าใช้จ่ายที่แท้จริงของแต่ละรายวิชาปฏิบัติการ แทนการประเมินแบบเหมาจ่าย

     3. วางแผนงบประมาณจัดซื้อ: นำสถิติต้นทุนรวมแต่ละเทอมไปใช้คำนวณการตั้งงบประมาณจัดซื้อสารเคมีในปีการศึกษาถัดไปได้ตรงตามความต้องการจริง ป้องกันการซื้อสารเคมีเกินจำเป็นจนหมดอายุ