การสกัดองค์ความรู้ชื่อผลงาน :ระบบบริหารจัดการทรัพยากรห้องประชุมอัจฉริยะด้วย AI และ IoT (UBU Smart Eye)

 

ผลงาน UBU KM FAIR 2026 | ประเภทผลงาน: AI Hackathon | นวัตกรรมเพื่อการบริหารจัดการองค์กรและการให้บริการ

 

ชื่อผลงาน: ระบบบริหารจัดการทรัพยากรห้องประชุมอัจฉริยะด้วย AI และ IoT (UBU Smart Eye) 

 

เจ้าของผลงาน: นายศิลปชัย จงใจ กองกลาง สำนักงานมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

 

1. ที่มาและความสำคัญขององค์ความรู้

     เดิมการเปิด–ปิดไฟฟ้าแสงสว่างและเครื่องปรับอากาศในห้องประชุมต้องอาศัยเจ้าหน้าที่ดำเนินการหรือใช้การตั้งเวลา ซึ่งอาจทำให้เกิดการใช้พลังงานโดยไม่จำเป็น เมื่อไม่มีผู้ใช้งานจริง และยังต้องใช้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบห้องประชุมแต่ละแห่ง

จึงพัฒนาระบบ UBU Smart Eye โดยนำปัญญาประดิษฐ์ (AI) และอินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง (IoT) มาใช้ตรวจจับจำนวนผู้ใช้งานและควบคุมอุปกรณ์ไฟฟ้าโดยอัตโนมัติ เพื่อให้การบริหารจัดการห้องประชุมสะดวก ประหยัดพลังงาน และลดภาระงานของเจ้าหน้าที่

 

2. องค์ความรู้สำคัญที่สกัดได้

     องค์ความรู้ที่ 1: การใช้ AI ตรวจจับผู้ใช้งาน ใช้กล้องวงจรปิดร่วมกับโมเดล YOLOv8 ตรวจจับและนับจำนวนบุคคลแบบเรียลไทม์ แล้วนำจำนวนผู้ใช้งานมาเป็นเงื่อนไขในการสั่งเปิด–ปิดอุปกรณ์ไฟฟ้า

     องค์ความรู้ที่ 2: การควบคุมอุปกรณ์ด้วย IoT เชื่อมต่อระบบตรวจจับกับสวิตช์อัจฉริยะ เช่น Sonoff และ Shelly เพื่อควบคุมไฟและเครื่องปรับอากาศ โดยแยกการตั้งเวลาของอุปกรณ์แต่ละชนิดได้อย่างอิสระ

     องค์ความรู้ที่ 3: การบริหารหลายห้องจากศูนย์กลาง พัฒนาหน้าจอ Dashboard ด้วย Tkinter ให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบสถานะและควบคุมห้องประชุมได้พร้อมกันสูงสุด 7 ห้อง พร้อมระบบแจ้งเตือนสถานะอุปกรณ์

     องค์ความรู้ที่ 4: การจัดการเวลาและความต่อเนื่องของระบบ ใช้การประมวลผลแบบ Multi-threading แยกงานหลายส่วนให้ทำงานพร้อมกัน ตรวจสอบเงื่อนไขการตั้งเวลาทุก 2 วินาที และบันทึกค่าตั้งค่าเพื่อให้ระบบนำกลับมาใช้ต่อได้

 

3. ขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ถอดเป็นความรู้ได้

    1 ตรวจจับ กล้องวงจรปิดรับภาพภายในห้องประชุมแบบเรียลไทม์

    2 ประมวลผล AI วิเคราะห์และนับจำนวนบุคคลในห้อง

    3 ตรวจสอบเงื่อนไข ระบบพิจารณาจำนวนผู้ใช้งาน ตารางเวลา และโหมดการทำงานที่กำหนด

    4 สั่งงานอุปกรณ์ ส่งคำสั่งผ่าน IoT เพื่อควบคุมไฟและเครื่องปรับอากาศตามเงื่อนไข

    5 ติดตามสถานะ แสดงผลผ่าน Dashboard และแจ้งเตือนผ่าน LINE Official Account, Telegram หรือ Google Chat

    6 ตรวจสอบและปรับปรุง ตรวจสอบการทำงานและสถานะอุปกรณ์ พร้อมปรับค่าตั้งค่าให้เหมาะสมกับแต่ละห้อง

 

4. เทคนิคสำคัญและบทเรียนจากการปฏิบัติงาน

ประเด็น	องค์ความรู้ที่ถ่ายทอดได้
การจัดการหลายห้อง	แยกงานประมวลผลเป็นส่วน ๆ เพื่อให้ควบคุมหลายห้องพร้อมกันได้
การตั้งค่าอุปกรณ์	แยกตารางเวลาของไฟและเครื่องปรับอากาศออกจากกัน
ความยืดหยุ่น	รองรับโหมด AUTO และ MANUAL และเลือกควบคุมอุปกรณ์อัตโนมัติหรือด้วยมือได้
ความต่อเนื่อง	บันทึกค่าตั้งค่าไว้ในไฟล์ device_names.json เพื่อลดการตั้งค่าใหม่
การแจ้งเตือน	ส่งข้อมูลสถานะผ่านหลายช่องทางเพื่อให้เจ้าหน้าที่รับทราบได้รวดเร็ว
ความเสถียร	ปรับปรุงการทำงานของระบบและการตั้งเวลา เพื่อลดความเสี่ยงจากการทำงานต่อเนื่องเป็นเวลานาน

* ข้อควรเรียนรู้: ระบบอัตโนมัติควรมีโหมดควบคุมด้วยมือและช่องทางตรวจสอบสถานะ เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถรับมือเมื่อระบบหรืออุปกรณ์ขัดข้องได้ ทั้งนี้ การตรวจจับจำนวนคนต้องทดสอบกับสภาพแวดล้อมจริงของแต่ละห้องก่อนนำไปใช้เต็มรูปแบบ

 

5. ผลลัพธ์และประโยชน์ที่ได้รับ

    - ด้านพลังงาน: ลดการเปิดไฟและเครื่องปรับอากาศโดยไม่จำเป็น

    - ด้านบุคลากร: ลดภาระการเดินตรวจสอบและปิดอุปกรณ์ในแต่ละห้อง

    - ด้านการบริหารจัดการ: ติดตามและควบคุมห้องประชุมได้สูงสุด 7 ห้องจากหน้าจอเดียว

    - ด้านการให้บริการ: เตรียมห้องประชุมล่วงหน้าและติดตามสถานะได้สะดวกขึ้น

    - ด้านการขยายผล: สามารถต่อยอดไปยังห้องเรียนอัจฉริยะ พื้นที่สำนักงาน หรือห้องปฏิบัติการที่มีลักษณะการใช้งานคล้ายกัน

หมายเหตุ: ประโยชน์ข้างต้นสรุปตามเอกสารต้นฉบับ ส่วนตัวเลขการประหยัดพลังงานหรือค่าใช้จ่ายจริงยังไม่มีข้อมูลเชิงปริมาณเพียงพอให้ระบุเป็นตัวเลขได้

 

6. การจัดการความรู้ตามแนวทาง KM

เพื่อให้ผลงานนี้เป็นองค์ความรู้ที่หน่วยงานนำไปใช้ซ้ำได้ สามารถจัดหมวดหมู่ตามกระบวนการ KM ดังนี้

     1. การบ่งชี้ความรู้ (Knowledge Identification) ระบุปัญหาการใช้พลังงานและภาระงานในการดูแลห้องประชุม

     2. การสร้างและแสวงหาความรู้ (Knowledge Creation and Acquisition) พัฒนาระบบด้วย AI, IoT และซอฟต์แวร์ที่เกี่ยวข้อง

     3. การจัดความรู้ให้เป็นระบบ (Knowledge Organization) จัดทำเอกสารขั้นตอนการติดตั้ง การตั้งค่า และเงื่อนไขการทำงานของระบบ

     4. การแบ่งปันและแลกเปลี่ยนความรู้ (Knowledge Sharing) ถ่ายทอดวิธีใช้งานและประสบการณ์แก้ไขปัญหาให้เจ้าหน้าที่และหน่วยงานที่สนใจ

     5. การเรียนรู้และนำไปใช้ (Learning and Application) ทดลองใช้กับห้องอื่น ประเมินผล และปรับปรุงระบบจากข้อเสนอแนะของผู้ใช้งาน

 

7. สรุปองค์ความรู้

 

ชื่อองค์ความรู้: การบริหารจัดการห้องประชุมอัจฉริยะด้วย AI และ IoT (UBU Smart Eye)

 

องค์ความรู้ที่ได้: การนำเทคโนโลยี AI มาใช้ตรวจจับและนับจำนวนผู้ใช้งานห้องประชุม ร่วมกับ IoT เพื่อควบคุมระบบไฟฟ้าแสงสว่างและเครื่องปรับอากาศโดยอัตโนมัติ พร้อมระบบบริหารจัดการส่วนกลางและแจ้งเตือนสถานะการทำงาน

 

วิธีการดำเนินงาน: ระบบรับภาพจากกล้องวงจรปิด ประมวลผลด้วย AI ตรวจสอบเงื่อนไขการใช้งาน และส่งคำสั่งควบคุมอุปกรณ์ผ่าน IoT โดยสามารถกำหนดเวลาแยกตามอุปกรณ์ เลือกโหมดอัตโนมัติหรือควบคุมด้วยมือ และติดตามสถานะห้องประชุมผ่าน Dashboard

 

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ: การออกแบบเงื่อนไขการทำงานให้เหมาะสมกับแต่ละห้อง การเชื่อมต่ออุปกรณ์อย่างเป็นระบบ การแจ้งเตือนเมื่อเกิดความผิดปกติ และการมีโหมดควบคุมด้วยมือเพื่อรองรับกรณีฉุกเฉิน

 

ประโยชน์ที่ได้รับ: ลดการใช้พลังงานที่ไม่จำเป็น ลดภาระงานของเจ้าหน้าที่ เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการห้องประชุม และสามารถนำแนวทางไปประยุกต์ใช้กับพื้นที่อื่นขององค์กรได้

 

แนวทางการต่อยอด: จัดทำคู่มือมาตรฐานการติดตั้งและใช้งาน ถ่ายทอดความรู้แก่ผู้ดูแลระบบ ตลอดจนจัดเก็บข้อมูลการใช้พลังงานและค่าใช้จ่ายก่อนและหลังใช้งาน เพื่อประเมินผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม