สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ

ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ครั้งที่ 5 ณ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

----------------------------------------------------

          วันนี้ เวลา 08.55 น. สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปยังอาคารเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ทรงเป็นประธานในพิธีเปิดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ครั้งที่ 5 “International Olympiad on Astronomy and Astrophysics for Junior”หรือ (IOAA-jr 2026) ซึ่งประเทศไทยได้รับเกียรติให้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน มีมูลนิธิส่งเสริมโอลิมปิกวิชาการและพัฒนามาตรฐานวิทยาศาสตร์ศึกษา ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ หรือ สอวน. ร่วมกับ ศูนย์ สอวน. สาขาดาราศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, จังหวัดอุบลราชธานี, กระทรวงศึกษาธิการ, กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน), สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หรือ สสวท. และการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย จัดขึ้น  ระหว่างวันที่ 1 - 8 พฤศจิกายน 2569 เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี องค์ประธานมูลนิธิ สอวน. เนื่องในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ 72 พรรษา ในปี 2570 อีกทั้งยังเป็นการส่งเสริม พัฒนาและแสดงศักยภาพทางวิชาการด้านดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ของเยาวชนไทยในเวทีระดับนานาชาติ ตลอดจนสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการและวัฒนธรรมอันดีงามร่วมกับประเทศภาคีสมาชิก

          ในโอกาสนี้ นายณรงค์  เทพเสนา ผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี พร้อมด้วย นายประเสริฐ  จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ, นางสาวกมลรัตน์  สุวรรณหิตาธรผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจังหวัดอุบลราชธานี, พลตรี จิรัฏฐ์  ช่วงฉ่ำผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 22, พลตำรวจตรี จิรศักดิ์  ไกรเพชรผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัดอุบลราชธานี, รองศาสตราจารย์พินิติ  รตะนานุกูล เลขาธิการมูลนิธิ สอวน., ศาสตราจารย์พิเศษจอมจิน  จันทรสกุล นายกสภามหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และคณะกรรมการจัดการแข่งขัน ฯ เฝ้า ฯ รับเสด็จ รองศาสตราจารย์ชุตินันท์  ประสิทธิ์ภูริปรีชา อธิการบดีมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และศาสตราจารย์ศิริพร  จึงสุทธิวงษ์ คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ทูลเกล้า ฯ ถวายพวงมาลัย นายประเสริฐ  จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เข้าเฝ้า ฯ ทูลเกล้า ฯ ถวายสูจิบัตร และ นายพรชัย  อินทร์ฉาย รองเลขาธิการมูลนิธิ สอวน. เข้าเฝ้า ฯ ทูลเกล้า ฯ ถวายของที่ระลึก

          จากนั้น รองศาสตราจารย์พินิติ  รตะนานุกูล เลขาธิการมูลนิธิ สอวน. กราบบังคมทูลรายงานความเป็นมาของการแข่งขัน ฯ และประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมายุ 72 พรรษา ในปีพุทธศักราช 2570, รองศาสตราจารย์ชุตินันท์  ประสิทธิ์ภูริปรีชาอธิการบดีมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี กราบบังคมทูลสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ, และรองศาสตราจารย์บุญรักษา  สุนทรธรรม กราบบังคมทูลรายงานการจัดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ครั้งที่ 5 พร้อมทั้งกราบบังคมทูลเบิกผู้ควบคุมทีม ผู้สังเกตการณ์ และนักเรียนผู้เข้าร่วมการแข่งขันจากประเทศต่าง ๆ จำนวน 24ทีม ยืนถวายความเคารพ และในโอกาสนี้ ศาสตราจารย์ศิริพร  จึงสุทธิวงษ์ คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี กราบบังคมทูลเบิกผู้แทนหน่วยงานเจ้าภาพร่วมและผู้สนับสนุนการจัดงาน ฯ เข้ารับพระราชทานเกียรติบัตร จำนวน 8 ราย

          โอกาสนี้ ทอดพระเนตรการแนะนำ ผู้ควบคุมทีม ผู้สังเกตการณ์ และนักเรียนผู้เข้าร่วมการแข่งขัน จำนวน 24ทีม จากประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก การแข่งขันมี 2ภาคหลัก ได้แก่ ภาคทฤษฎี เป็นการทดสอบความรู้ด้านดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ และภาคปฏิบัติ เป็นการทดสอบทักษะการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน นักเรียนจะใช้เครื่องมือทางดาราศาสตร์ สังเกตและจำแนกวัตถุท้องฟ้า วิเคราะห์ตำแหน่งและลักษณะของปรากฏการณ์ต่าง ๆ ตลอดจนนำความรู้ทางทฤษฎีไปประยุกต์ใช้ปฏิบัติจริง ทอดพระเนตรวีดิทัศน์เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ๆ สยามบรมราชกุมารี (เจ้าฟ้านักดาราศาสตร์) ทรงได้รับแรงบันดาลพระราชหฤทัยด้านดาราศาสตร์จากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงใฝ่รู้และทรงติดตามองค์ความรู้ใหม่ ๆ ทางดาราศาสตร์อย่างต่อเนื่อง มีพระราชดำริให้จัดตั้ง "หอดูดาว" นำไปสู่การก่อตั้งสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)ในปี 2552เพื่อวางโครงสร้างพื้นฐานทางดาราศาสตร์หลักของประเทศ ทอดพระเนตรการแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย ได้แก่ “ฟ้อนเทิดพระเกียรติ” เป็นการแสดงของนักเรียนโรงเรียนพิบูลมังสาหาร สะท้อนความงดงามของศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น และการแสดงชุด “4แสงแห่งอุบล”ภายใต้แนวคิด “จักรวาลแห่งศิลป์ถิ่นสยาม งามลำเมืองอุบล” ถ่ายทอดอัตลักษณ์เมืองอุบลราชธานี ผ่านแสงแห่งพระเมตตา ศรัทธาวัฒนธรรม และนวัตกรรม สะท้อนความงามจากรากเหง้าภูมิปัญญา สู่อนาคตที่ยั่งยืน

          จากนั้น มีพระราชดำรัสเปิดการแข่งขันฯ ทรงกล่าวถึงความ“สำคัญของการศึกษาด้านดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ ที่ช่วยให้มนุษย์เข้าใจโลก ดวงดาว และเอกภพ เป็นพื้นฐานสำคัญช่วยส่งเสริมให้เยาวชนรู้จักสังเกต ตั้งคำถาม คิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล และแสวงหาคำตอบด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นทักษะสำคัญสำหรับการเรียนรู้และดำเนินชีวิตในอนาคต พร้อมทั้งทรงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเปิดโอกาสให้เยาวชนได้พัฒนาศักยภาพตั้งแต่วัยเยาว์ การแข่งขันทางวิชาการ เป็นเวทีแห่งการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และสร้างมิตรภาพระหว่างเยาวชนจากนานาประเทศ นอกจากนี้ ยังทรงสนับสนุนให้เยาวชนใช้โอกาสจากการแข่งขันครั้งนี้ เรียนรู้สิ่งใหม่ กล้าตั้งคำถาม แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และสร้างมิตรภาพระหว่างกัน เพราะวิทยาศาสตร์ไม่มีพรมแดน และท้องฟ้าที่เราศึกษานั้นเป็นท้องฟ้าเดียวกันของพวกเราทุกคน”

          ในงานยังมีนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ แสดงพระมหากรุณาธิคุณ ของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงส่งเสริมและสนับสนุนให้เยาวชนไทย พัฒนาความรู้ความสามารถด้านวิทยาศาสตร์ ผ่านโครงการตามพระราชดำริ และความร่วมมือระหว่างสถาบันทั้งในประเทศและต่างประเทศ พระราชกรณียกิจดังกล่าวเป็นแรงบันดาลใจให้เยาวชนได้พัฒนาศักยภาพของตน และเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างกำลังคนด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมของประเทศ

          นิทรรศการดาราศาสตร์ และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ แสดงประวัติศาสตร์ความสำคัญของการจัดการแข่งขันที่ถือกำเนิดมากจากการแข่งขันดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ (IAO) ณ สหพันธรัฐรัสเซีย เมื่อปี 2539 จากการแข่งขันครั้งนั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี ทรงเล็งเห็นว่าหากเยาวชนไทยได้รับการพัฒนาศักยภาพด้านดาราศาสตร์ เยาวชนก็จะมีความรู้ความสามารถเทียบเท่าระดับสากล โดยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้พระราชทานคำแนะนำ ให้เน้นการคำนวณและฟิสิกส์ดาราศาสตร์ด้วย ส่งผลให้ประเทศไทยเริ่มส่งผู้แทนเข้าร่วมการแข่งขัน IAO ครั้งแรกในปี 2547 ต่อมาในปี 2550ประเทศไทยได้รับเกียรติ และเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ (IOAA) ครั้งที่ 1ณ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และในปี2560ประเทศไทยได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน IOAA ครั้งที่ 11ณ จังหวัดภูเก็ต จากการพัฒนามาโดยตลอดส่งผลให้เยาวชนประสบความสำเร็จ โดยในปี2568นักเรียนไทยสามารถคว้า 2เหรียญทอง และ 3เหรียญเงิน ในการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระดับเยาวชน (IOAA-jr) สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ครั้งที่ 4 และในปีนี้ สอวน. ได้รับมอบหมายให้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน IOAA-jr ครั้งที่ 5ณ จังหวัดอุบลราชธานี ด้วยพระมหากรุณธิคุณ และพระกรุณาธิคุณครั้งนั้น ทำให้แวดวงดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ไทย ได้รับการยอมรับ และความภาคภูมิใจเรื่อยมา

          นิทรรศการโอลิมปิกวิชาการ ของศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ใน 6 สาขาวิชา ประกอบด้วย ดาราศาสตร์โอลิมปิก, ฟิสิกส์โอลิมปิก, คณิตศาสตร์โอลิมปิก, ชีววิทยาโอลิมปิก, เคมีโอลิมปิก และคอมพิวเตอร์โอลิมปิก ทั้งนี้ ศูนย์โอลิมปิกวิชาการ สอวน. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี นับเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจในการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพเยาวชนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เปิดโอกาสให้นักเรียนในพื้นที่ 6จังหวัด ได้แก่ จังหวัดอุบลราชธานี จังหวัดศรีสะเกษ จังหวัดยโสธร จังหวัดอำนาจเจริญ จังหวัดมุกดาหาร และจังหวัดนครพนม ได้พัฒนาความรู้และทักษะทางวิชาการอย่างเต็มศักยภาพ ศูนย์แห่งนี้ได้ส่งนักเรียนจากเป็นผู้แทนศูนย์ เข้าร่วมแข่งขันโอลิมปิกวิชาการระดับชาติ ได้รับรางวัลในหลายสาขา สะท้อนถึงความมุ่งมั่นของนักเรียน คณาจารย์ และเครือข่ายสถานศึกษา ในการสร้างเยาวชนที่มีความสามารถ เพื่อเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศต่อไป

          โอกาสนี้ ได้พระราชทานถ้วยรางวัล แก่เยาวชนที่ชนะเลิศการแข่งขันตอบปัญหาวิชาการ “รายการเยาวชนอยากรู้” ประจำปีการศึกษา 2567ระดับประถมศึกษาตอนปลาย มัธยมศึกษาตอนต้น และมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยมีนางสุพรรณี  บุญถูก นายกยุวพุทธิกสมาคมอุบลราชธานี กราบบังคมทูลเบิกเยาวชนที่ชนะเลิศการแข่งขันตอบปัญหาวิชาการ “รายการเยาวชนอยากรู้” ประจำปีการศึกษา 2567 ระดับประถมศึกษาตอนปลาย มัธยมศึกษาตอนต้น และมัธยมศึกษาตอนปลาย ชิงถ้วยรางวัลพระราชทานของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี จำนวน 6 ราย เข้ารับพระราชทานถ้วยรางวัล และนำคณะผู้บริหารสถานศึกษา คณะครูผู้ดูแล คณะกรรมการยุวพุทธิกสมาคมอุบลราชธานี และเจ้าหน้าที่ จำนวน 23 ราย เข้าเฝ้าทูลละอองพระบาท  

          การที่ประเทศไทย ได้รับเกียรติให้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่า ประเทศไทยมีความเป็นเลิศทางวิชาการ ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และประยุกต์ใช้หลักการทางวิทยาศาสตร์ เพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้เยาวชนก้าวสู่การเป็นนักวิทยาศาสตร์ นักดาราศาสตร์ และนักวิจัยในอนาคต นอกจากนี้ยังช่วยเสริมสร้างความร่วมมือทางวิชาการและสานสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมในประชาคมนานาชาติ

--------------------------------------------

ฝ่ายประชาสัมพันธ์และวีดิทัศน์

พิธีเปิดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ครั้งที่ 5