สร้างองค์กรแห่งความสุขและความผูกพัน: ทำความเข้าใจแบบสำรวจความผูกพันบุคลากร คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (ตามเกณฑ์ EdPEx หมวด 5)

การพัฒนาองค์กรไปสู่ความเป็นเลิศตามเกณฑ์มาตรฐาน EdPEx (Education Criteria for Performance Excellence) โดยเฉพาะใน หมวด 5 ด้านบุคลากร (Workforce) นั้น หัวใจสำคัญคือการรับฟังเสียงของบุคลากร (Voice of Workforce) คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี จึงเตรียมดำเนินการสำรวจความผูกพัน ความพึงพอใจ และปัจจัยแวดล้อมในการปฏิบัติงานของบุคลากร โดยจะเริ่มดำเนินการให้ครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย ตั้งแต่ปี 2569 เป็นต้นไป

1. วัตถุประสงค์และความสำคัญของการสำรวจ

แบบสำรวจนี้ไม่ได้เป็นเพียงการเก็บข้อมูลตามกรอบภาระงาน แต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการประเมินระดับความผูกพัน ความพึงพอใจ ปัจจัยแรงจูงใจ และสภาวะแวดล้อมในการทำงานของบุคลากรทุกกลุ่ม ข้อมูลเชิงลึกที่ได้จะถูกนำไปใช้ประโยชน์ใน 3 ด้านหลัก:

• การวางแผนยุทธศาสตร์การบริหารทรัพยากรบุคคล ให้ตอบโจทย์ความต้องการของคนในองค์กรอย่างแท้จริง

• การพัฒนาระบบงาน ให้มีประสิทธิภาพ มีความยืดหยุ่น และลดอุปสรรคในการทำงาน

• การส่งเสริมสุขภาวะในองค์กร (Well-being) เพื่อสร้างบรรยากาศการทำงานที่ปลอดภัยและมีความสุข        

2. โครงสร้างแบบสำรวจ: ถอดรหัส 5 ส่วนสำคัญ

แบบสำรวจฉบับนี้ออกแบบมาครอบคลุมมิติการทำงานตามมาตรฐาน EdPEx แบ่งออกเป็น 5 ส่วนหลัก

ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม (Workforce Segmentation)

เป็นการจำแนกกลุ่มบุคลากรเพื่อให้เข้าใจความต้องการที่แตกต่างกันของแต่ละกลุ่ม ประกอบด้วย

• สายงาน: สายวิชาการ และ สายสนับสนุน

• ประเภทการจ้างงาน: พนักงานมหาวิทยาลัย ข้าราชการ และ ลูกจ้างชั่วคราว

• อายุงาน: น้อยกว่า 3 ปี (บุคลากรใหม่), 3–10 ปี (กำลังหลัก), และมากกว่า 10 ปี (กลุ่มอาวุโส/ผู้เชี่ยวชาญ)

• บทบาทหน้าที่: ตำแหน่งผู้บริหาร และบุคลากรปฏิบัติการ/อาจารย์ผู้สอน

ส่วนที่ 2 ระดับความผูกพันต่อองค์กร (Workforce Engagement: SAY-STAY-STRIVE)

ประเมินระดับความผูกพันผ่านแนวคิดหลัก 3 มิติ

1. SAY (การพูดถึงองค์กรในสิ่งที่ดี) วัดความภาคภูมิใจในการบอกต่อผู้อื่น การเล่าถึงความสำเร็จ และความพร้อมในการชักชวนคนเก่งมาร่วมงาน

2. STAY (การคงอยู่กับองค์กร) วัดความสุขในการทำงาน ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง และความตั้งใจที่จะเติบโตปฏิบัติงาน ณ คณะรัฐศาสตร์ในระยะยาว

3. STRIVE (การมุ่งมั่นทุ่มเทเพื่อองค์กร) วัดความทุ่มเทในการทำงาน การอุทิศตนเพื่อกิจกรรมสำคัญ และการแสวงหาทักษะหรือนวัตกรรมใหม่ๆ มาปรับปรุงงานอย่างต่อเนื่อง

ส่วนที่ 3 การวิเคราะห์ความสำคัญของปัจจัย (Importance Analysis - เพื่อ Gap Analysis)

สำรวจว่าปัจจัยใดบ้างที่มีความสำคัญต่อความมุ่งมั่นและการทำงานของบุคลากร เพื่อนำไปเปรียบเทียบกับสภาพความเป็นจริง (ทำ Gap Analysis) ใน 7 ด้าน ได้แก่

• ด้านอัตรากำลังและความเหมาะสมของภาระงาน

• ด้านความก้าวหน้าและการพัฒนาศักยภาพตนเอง

• ด้านการได้รับการยอมรับ การยกย่อง และผลตอบแทนที่เป็นธรรม

• ด้านสัมพันธภาพและการได้รับการสนับสนุนจากผู้บังคับบัญชา/เพื่อนร่วมงาน

• ด้านสภาพแวดล้อม อาชีวอนามัย และความปลอดภัยในสถานที่ทำงาน

• ด้านสุขภาวะและความสมดุลระหว่างชีวิตและการทำงาน (Work-Life Balance)

• ด้านความชัดเจนของนโยบาย การสื่อสาร และระบบประเมินผล KPI

ส่วนที่ 4 การประเมินความพึงพอใจต่อการบริหารจัดการ (Satisfaction Evaluation)

ประเมินสภาพความเป็นจริงในปัจจุบัน 6 มิติ เพื่อดูว่าระบบและการบริหารของคณะฯ ตอบสนองต่อความต้องการมากน้อยเพียงใด:

1. อัตรากำลังและภาระงาน ความเพียงพอของบุคลากร การกระจายงานที่เป็นธรรม และระบบทดแทนงานเมื่อตึงตัว

2. การพัฒนาและความก้าวหน้า การได้รับการพัฒนาสมรรถนะใหม่ๆ เส้นทางความก้าวหน้าในอาชีพ และงบประมาณสนับสนุน

3. การยอมรับ สวัสดิการ และการประเมินผล การได้รับการยกย่องชมเชย สวัสดิการที่ตอบโจทย์ และความโปร่งใสเป็นธรรมของระบบ KPI

4. ภาวะผู้นำและการสื่อสาร การรับฟังของผู้บังคับบัญชา ความกลมเกลียวในทีม และความชัดเจนรวดเร็วของการถ่ายทอดนโยบาย

5. สภาพแวดล้อมและสิ่งอำนวยความสะดวก ความพร้อมของอาคารสถานที่ เทคโนโลยี มาตรการความปลอดภัย และสิ่งอำนวยความสะดวกอย่างทั่วถึง

6. สุขภาวะและความสมดุลชีวิต ความสามารถในการจัดสรรเวลา Work-Life Balance และกิจกรรมดูแลสุขภาพกาย-ใจ

ส่วนที่ 5 ข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนาองค์กร (Open-Ended Feedback)

เปิดโอกาสให้บุคลากรได้แสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ ทั้งในประเด็นที่เห็นว่า "เร่งด่วนที่สุด" ที่ต้องเร่งปรับปรุง และข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย สภาพแวดล้อม หรือสวัสดิการอื่นๆ

การเริ่มดำเนินการสำรวจความผูกพันองค์กร ไม่ใช่เพียงการทำตามเกณฑ์ EdPEx หมวด 5 เท่านั้น แต่เป็นกระบวนการเปิดพื้นที่ให้บุคลากรทุกสายงาน ได้มีส่วนร่วมในการสะท้อนมุมมอง กำหนดทิศทาง และร่วมสร้างบรรยากาศการทำงานที่ดียิ่งขึ้น