มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

การจัดการความรู้

มือใหม่...ใช่ OBE:การพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิด Outcome-Based Education (OBE)
post: 2026-08-07 15:06:40 by: สหรัฐ สุขพราม views: 60
กลุ่ม: CoP Future Office POLUBU

รายงานการถอดบทเรียนและถ่ายทอดองค์ความรู้ (Community of Practice: CoP)

คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

ชื่อองค์ความรู้เรื่อง: มือใหม่...ใช่ OBE: การพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิด Outcome-Based Education (OBE)

กลุ่ม CoP : Future Office POLUBU

1. ประเด็นความรู้และการขับเคลื่อน (Knowledge Themes & Drivers)

1.1 ความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัย: [ / ] ด้านการบริหารจัดการองค์กร (การพัฒนาคุณภาพองค์กรสู่ความเป็นเลิศและการเปลี่ยนผ่านสู่มหาวิทยาลัยดิจิทัล)

1.2 ความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์คณะ: [ / ] ด้านการบริหารจัดการองค์กรที่เป็นเลิศ

2. โจทย์ความรู้/ปัญหาที่พบ (Pain Point)

จากการปฏิบัติงานด้านการพัฒนาหลักสูตร พบว่าเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงาน โดยเฉพาะผู้ปฏิบัติงานใหม่ ยังขาดความเข้าใจเกี่ยวกับแนวคิด Outcome-Based Education (OBE) และกระบวนการได้มาของผลลัพธ์การเรียนรู้ของหลักสูตร (PLOs) เนื่องจากองค์ความรู้ส่วนใหญ่เป็นความรู้จากประสบการณ์ของผู้ปฏิบัติงานที่ยังไม่ได้รวบรวมและถ่ายทอดอย่างเป็นระบบส่งผลให้การเรียนรู้งานต้องอาศัยการสอบถามและการเรียนรู้จากการปฏิบัติงานจริง ดังนั้น จึงได้จัดทำชุมชนนักปฏิบัติ (Community of Practice: CoP) เพื่อรวบรวมองค์ความรู้และถ่ายทอดแนวทางการพัฒนาหลักสูตรและการจัดทำ PLOs ให้เป็นระบบ เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้อง มีประสิทธิภาพ และสามารถถ่ายทอดงานได้อย่างต่อเนื่อง

สภาพปัญหาที่พบจากการปฏิบัติงานจริง

ประเด็นปัญหา	สภาพปัญหาที่พบ	ผลกระทบ
เจ้าหน้าที่ใหม่ไม่มีพื้นฐาน OBE	ไม่เคยผ่านการอบรมหรือปฏิบัติงานด้านการพัฒนาหลักสูตรมาก่อน	ใช้เวลานานในการเรียนรู้งาน และขาดความมั่นใจในการปฏิบัติงาน
ไม่เข้าใจที่มาของ PLOs	เข้าใจเพียงว่า PLOs เป็นผลลัพธ์การเรียนรู้ แต่ไม่ทราบว่ามาจากการวิเคราะห์ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย พันธกิจ และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง	ไม่สามารถเตรียมข้อมูลหรือสนับสนุนการจัดทำหลักสูตรได้อย่างถูกต้อง
ไม่มีคู่มือสำหรับเจ้าหน้าที่	การเรียนรู้งานอาศัยการสอนแบบปากต่อปาก	เมื่อผู้รับผิดชอบเดิมย้ายงานหรือเกษียณ ความรู้สูญหายและต้องเริ่มต้นใหม่
ไม่เห็นภาพรวมของกระบวนการ	รู้เฉพาะงานที่ได้รับมอบหมาย แต่ไม่เห็นความเชื่อมโยงของแต่ละขั้นตอน	ไม่สามารถวางแผนหรือติดตามการดำเนินงานได้อย่างเป็นระบบ
การถ่ายทอดงานไม่เป็นมาตรฐาน	วิธีการสอนงานขึ้นอยู่กับผู้ถ่ายทอดแต่ละคน	คุณภาพการปฏิบัติงานไม่สม่ำเสมอ และเกิดข้อผิดพลาดซ้ำเดิม

2.1 วัตถุประสงค์ของกลุ่ม: เพื่อรวบรวม ถ่ายทอด และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านการพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิด Outcome-Based Education (OBE) รวมถึงกระบวนการได้มาของผลลัพธ์การเรียนรู้ของหลักสูตร (Programme Learning Outcomes: PLOs) เพื่อใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติงานสำหรับเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานหลักสูตร โดยเฉพาะผู้ปฏิบัติงานใหม่ ให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้อง เป็นระบบ และมีประสิทธิภาพ

3. สรุปองค์ความรู้ที่ได้จากการแลกเปลี่ยน (Knowledge Crystallization)

3.1 แนวปฏิบัติเดิม/ปัญหาเดิม: การปฏิบัติงานด้านการพัฒนาหลักสูตรที่ผ่านมา อาศัยการเรียนรู้จากการ

ปฏิบัติงานจริง การสอบถามผู้มีประสบการณ์ และการศึกษาประกาศหรือแนวทางที่เกี่ยวข้องเป็นหลัก เนื่องจากยังไม่มีคู่มือหรือแนวปฏิบัติที่รวบรวมองค์ความรู้ไว้อย่างเป็นระบบ ส่งผลให้เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานใหม่ โดยเฉพาะผู้ที่ยังไม่มีพื้นฐานด้าน Outcome-Based Education (OBE) และกระบวนการได้มาของผลลัพธ์การเรียนรู้ของหลักสูตร (PLOs) ใช้เวลานานในการเรียนรู้งาน ไม่เข้าใจภาพรวมและความเชื่อมโยงของกระบวนการพัฒนาหลักสูตร ทำให้การสนับสนุนการดำเนินงาน การประสานงาน และการจัดเตรียมข้อมูลยังขาดความต่อเนื่องและประสิทธิภาพ

3.2 องค์ความรู้ (Key Knowledge):

1. เจ้าหน้าที่ทำความเข้าใจแนวคิด Outcome-Based Education (OBE) และความเชื่อมโยงระหว่าง PEOs, PLOs และ CLOs เพื่อให้เห็นภาพรวมของการพัฒนาหลักสูตร

2. ศึกษากระบวนการได้มาของ PLOs โดยเริ่มจากการวิเคราะห์ข้อมูลของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders) พันธกิจของมหาวิทยาลัยและคณะ มาตรฐานวิชาชีพ และความต้องการของผู้ใช้บัณฑิต ก่อนนำมาสังเคราะห์เป็นผลลัพธ์การเรียนรู้ของหลักสูตร

3. ศึกษาหลักเกณฑ์ ประกาศ และแนวปฏิบัติของมหาวิทยาลัย รวมถึงเกณฑ์การประกันคุณภาพที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามมาตรฐาน

4. วางแผนการดำเนินงาน จัดทำ Timeline และ Checklist สำหรับติดตามความก้าวหน้าและตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสารในแต่ละขั้นตอน

5. จัดเก็บเอกสาร ตัวอย่างหลักสูตร และข้อมูลอ้างอิงอย่างเป็นระบบ เพื่อให้สามารถค้นหา นำกลับมาใช้ และถ่ายทอดองค์ความรู้แก่ผู้ปฏิบัติงานรายต่อไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3.3 เครื่องมือ/สื่อสนับสนุน:

1. คู่มือและแนวทางการพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิด Outcome-Based Education (OBE)

2. ประกาศ ระเบียบ และข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาหลักสูตรของมหาวิทยาลัยและหน่วยงานกำกับ

3. แบบฟอร์มและ Template ที่ใช้ในการจัดทำหลักสูตร เช่น PEOs, PLOs, Curriculum Mapping และเอกสารประกอบการพัฒนาหลักสูตร

4. Checklist และ Timelineการดำเนินงานและการตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสารในแต่ละขั้นตอน

5. ตัวอย่างหลักสูตรที่ผ่านการอนุมัติ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการจัดทำและตรวจสอบความถูกต้อง

6. เอกสารประกอบการอบรม สื่อการเรียนรู้ และองค์ความรู้จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (KM/CoP) สำหรับใช้ศึกษาทบทวนและถ่ายทอดแก่ผู้ปฏิบัติงาน

4. แนวปฏิบัติที่ดีและการนำไปใช้ประโยชน์ (Best Practice & Application)

4.1 นวัตกรรม/แนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice): จัดทำคู่มือแนวทางการเรียนรู้งานสำหรับผู้เริ่มปฏิบัติ

งานด้านการพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิด Outcome-Based Education (OBE) โดยรวบรวมองค์ความรู้

และประสบการณ์จากการปฏิบัติงานจริง ถ่ายทอดเป็นขั้นตอนที่เข้าใจง่าย ตั้งแต่กระบวนการทำ

ความเข้าใจ Outcome-Based Education (OBE) การได้มาของผลลัพธ์การเรียนรู้ของหลักสูตร

(Programme Learning Outcomes:PLOs)การจัดเตรียมข้อมูล การประสานงาน การตรวจสอบเอกสาร และการติดตามงาน พร้อมจัดทำ Checklist, Timeline และตัวอย่างเอกสาร เพื่อใช้เป็นแนวทางในการเรียนรู้และปฏิบัติงาน

4.2 ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม (Tangible Outcomes): ทำให้เกิดแนวทางการปฏิบัติงานด้านการพัฒนาหลักสูตรที่เป็นระบบ ผู้ปฏิบัติงานสามารถทำความเข้าใจกระบวนการ OBE และที่มาของ PLOs ได้ชัดเจนขึ้น สามารถนำ Checklist และ Timeline มาใช้ในการวางแผนและติดตามการดำเนินงาน ช่วยลดระยะเวลาในการเรียนรู้งานและลดการพึ่งพาการสอบถามจากผู้มีประสบการณ์ อีกทั้งองค์ความรู้และประสบการณ์ที่ได้จากการปฏิบัติงานได้รับการรวบรวมและจัดเก็บเป็นแนวทางสำหรับการถ่ายทอดและส่งต่องานให้แก่ผู้ปฏิบัติงานรายต่อไป ส่งผลให้การดำเนินงานด้านการพัฒนาหลักสูตรมีความต่อเนื่องและเป็นระบบมากขึ้น

4.3ข้อจำกัดและข้อควรระวัง:แนวทางการปฏิบัติงานควรมีการทบทวนและปรับปรุงให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์และแนวทางการพัฒนาหลักสูตรที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ รวมทั้งควรปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละหลักสูตร และไม่ควรยึดตัวอย่างหรือแบบฟอร์มเป็นหลักโดยไม่ทำความเข้าใจกระบวนการและเหตุผลของการพัฒนาหลักสูตร

5. ช่องทางการเผยแพร่และขยายผล (Knowledge Dissemination)

1. จัดทำและเผยแพร่คู่มือการปฏิบัติงานด้านการพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิด OBE เพื่อใช้เป็นแนวทางสำหรับเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานหลักสูตร

2. จัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในคณะ เพื่อถ่ายทอดประสบการณ์ เทคนิค และวิธีการทำงานที่ได้จากการปฏิบัติงานจริง

3. เผยแพร่คู่มือ แบบฟอร์ม Checklist และเอกสารที่เกี่ยวข้องผ่านช่องทางออนไลน์ของคณะ เพื่อให้สามารถค้นหาและนำไปใช้ได้สะดวก

4. นำคู่มือและเครื่องมือที่จัดทำขึ้นมาใช้ประกอบการสอนงานและส่งต่องานให้แก่เจ้าหน้าที่ที่เข้ามารับผิดชอบงานหลักสูตร

5. นำแนวทางไปใช้ในการปฏิบัติงานจริง พร้อมรับฟังข้อเสนอแนะจากผู้ใช้งาน เพื่อนำมาปรับปรุงคู่มือและแนวทางการทำงานให้เหมาะสมและเป็นปัจจุบัน

ไฟล์แนบ : มือใหม่...ใช่ OBE: การพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิด Outcome-Based Education (OBE)

สหรัฐ สุขพราม
เจ้าหน้าที่บริหารงานการศึกษานานาชาติ

Username

Password

สำหรับผู้เข้าใช้งานครั้งแรก

(เฉพาะบุคลากรมหาวิทยาลัยเท่านั้น)

กลุ่มชุมชนนักปฏิบัติ
	IT UBU (87 บทความ)
	CoP Future Office POLUBU (41 บทความ)
	UBU Library Services (40 บทความ)
	Go Green (องค์กรสีเขียว) (37 บทความ)
	Tech & Innovation in New Normal (37 บทความ)
	ทำอย่างไรให้สะดวกและความปลอดภัยในการทำงาน (31 บทความ)
	กลุ่มทั้งหมด

บทความใหม่
	การดูแลรักษากล้องจุลทรรศน์เบื้องต้น (2026-10-08 16:04)
	วิธีการใช้กล้องจุลทรรศน์อย่างง่ายๆ (2026-10-07 16:02)
	การเชื่อมต่อ wi-fi+ บน Windows 10,11 อย่างง่าย ใน ม.อุบลฯ (2026-10-07 13:54)
	"R2R เสริมศักยภาพบุคลากร : ต่อยอดงานประจำสู่งานวิจัย" และ “Problem to Project: เปลี่ยนจุดติดขัด เป็นผลงานพัฒนา” (2026-09-28 16:15)
	เปลี่ยนงานตอบคำถามซ้ำๆ ให้เป็นเรื่องง่าย ด้วยการสร้าง Gem “ผู้ช่วยตอบปฏิทินการศึกษา ม.อุบลฯ ปี 2569” (2026-09-28 06:01)
	คิดนอกกรอบเพื่อหาวิธีการใหม่ๆ (Innovation Mindset) (2026-09-26 16:15)

บทความยอดนิยม
	PESTEL Analysis : เครื่องมือในการวิเคราะห์ปัจจัยภายนอก (7725 view)
	การจัดการศึกษาแบบ Outcome-Based Education : Backward Curriculum Design (3976 view)
	เกณฑ์ AUN-QA Overview (Versions 4) (3667 view)
	Mesh / Access Point คืออะไร ? ทำไมคนถึงชอบเข้าใจผิด (2951 view)
	ภาพรวมเกณฑ์ AUN-QA Version 4.0 (2541 view)
	การย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติ (2525 view)