การแสดงข้อมูลด้วยภาพ หรือ Data Visualization คือ กระบวนการนำเสนอข้อมูลหรือชุดข้อมูลต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นตัวเลข ข้อความ หรือข้อเท็จจริงที่เก็บรวบรวมไว้จากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ มา “แปลง” หรือ “จัดเรียง” ใหม่ให้อยู่ในรูปแบบของกราฟ ภาพ แผนภูมิหรือแผนภาพที่ช่วยให้ผู้รับสารเข้าใจข้อมูลเหล่านั้นได้ง่าย รวดเร็ว และลึกซึ้งยิ่งขึ้น

 

วัตถุประสงค์ของการนำเสนอข้อมูล

1.สื่อสาร เป็น การนำเสนอข้อมูลเพื่อให้ผู้รับสารเข้าใจสิ่งที่เราต้องการสื่อ ได้อย่างชัดเจน รวดเร็ว และตรงประเด็น โดยไม่จำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานในเรื่องนั้นมาก่อน โดยใช้กราฟหรือภาพ แสดงประเด็นหลักอย่างชัดเจน มีการใช้ภาษาที่เป็นกลาง เหมาะกับผู้ฟังทุกกลุ่ม

 

2.วิเคราะห์ การแสดงผลข้อมูลในรูปแบบภาพ “ช่วยให้มองเห็นสิ่งที่ซ่อนอยู่ในข้อมูล” เช่น แนวโน้ม ความเปลี่ยนแปลง ความสัมพันธ์ หรือปัญหาที่อาจไม่สามารถสังเกตเห็นได้โดยตรง เป็นต้น

 

3.โน้มน้าว การใช้ข้อมูลในรูปแบบภาพเพื่อ “ชักจูง” หรือ “โน้มน้าวใจ” ให้ผู้รับสารเห็นด้วย หรือตัดสินใจ ตามสิ่งที่เราต้องการนำเสนอ โดยใช้ภาพหรือกราฟที่ดึงดูดสายตา ใช้สีเพื่อกระตุ้นอารมณ์ เพื่อสร้างความรู้สึกมีส่วนร่วมที่ส่งผลต่อการตัดสินใจ 

 

ความสำคัญของการแสดงผลข้อมูล

องค์ประกอบหลักของ Data Visualization

ประเภทของข้อมูลตามแหล่งที่มา (Source of Data) 

ข้อมูลปฐมภูมิ (Primary Data) คือ ข้อมูลที่ผู้วิจัยหรือผู้ใช้งาน เก็บรวบรวมขึ้นมาใหม่ด้วยตนเอง โดยตรง เพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะเจาะจงบางอย่าง เช่น การเก็บข้อมูลจากการลงพื้นที่สำรวจ การสัมภาษณ์ การทดลอง การกรอกแบบสอบถาม หรือการวัดผลจากอุปกรณ์หรือเซนเซอร์ต่าง ๆ กล่าวง่าย ๆ คือ เป็นข้อมูล “สดใหม่” ที่ยังไม่ผ่านการประมวลผลหรือสังเคราะห์จากใครมาก่อน

 

ข้อมูลทุติยภูมิ (Secondary Data) คือ ข้อมูลที่มีผู้อื่นเก็บรวบรวมไว้ก่อนแล้ว และเรานำมาใช้ต่อ หรือวิเคราะห์ต่อ เช่น ข้อมูลจากหน่วยงานราชการ ฐานข้อมูลทางสถิติ หนังสือ รายงานวิจัย บทความวิชาการ หรือข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต กล่าวง่าย ๆ คือ เป็น “ข้อมูลสำเร็จรูป” ที่มีอยู่แล้ว แต่เรานำมาใช้ในบริบทของเรา

 

ประเภทของข้อมูลตามลักษณะ (Nature of Data) 

ข้อมูลเชิงปริมาณ หรือที่บางครั้งเรียกว่า "ข้อมูลเชิงตัวเลข" หรือ "ข้อมูลเชิงปริมาณเชิงวัด" คือข้อมูลที่สามารถ วัดค่าได้เป็นตัวเลข อย่างชัดเจน เราสามารถนำไป คำนวณได้เช่น บวก ลบ คูณ หาร หรือวิเคราะห์เชิงสถิติ เช่น หาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานได้ ข้อมูลชนิดนี้ตอบคำถามว่า “เท่าไหร่” หรือ “จำนวนเท่าไร” เช่น เราหนักเท่าไหร่ วิ่งได้ระยะทางเท่าไหร่ รายได้ต่อเดือนเท่าไหร

ข้อมูลเชิงคุณภาพ หรือที่บางครั้งเรียกว่า "ข้อมูลลักษณะ" หรือ "ข้อมูลบรรยาย" คือข้อมูลที่ไม่ใช่ ตัวเลข ไม่สามารถนำไปคำนวณทางคณิตศาสตร์ได้โดยตรง เป็นข้อมูลที่ บรรยายลักษณะ คุณสมบัติหรือ ความคิดเห็น ข้อมูลประเภทนี้มักตอบคำถามว่า “คืออะไร” “เป็นแบบไหน” หรือ “รู้สึกอย่างไร”

 

รูปแบบพื้นฐานของการทำ Data Visualization

1.แผนภูมิ คือ รูปแบบการแสดงข้อมูลที่ได้รับความนิยมและใช้กันอย่างแพร่หลายมากที่สุดในโลกของ การนำเสนอข้อมูล ไม่ว่าจะเป็นในสื่อสิ่งพิมพ์ สื่อดิจิทัล หรือรายงานการประชุมต่างๆ เพราะแผนภูมิสามารถ แปลงข้อมูลที่มีตัวเลขมากมายให้อยู่ในรูปแบบภาพที่เข้าใจง่าย มองเห็นภาพรวมได้ชัดเจน และช่วยให้ผู้ชม สามารถ “จับประเด็นสำคัญ” ของข้อมูลได้ทันที การใช้แผนภูมิจะเหมาะกับข้อมูลที่เราต้องการเปรียบเทียบ สรุปแนวโน้ม หรือแสดงสัดส่วน โดยแต่ละ ประเภทของแผนภูมิก็มีจุดเด่นแตกต่างกันไป ผู้ใช้จึงต้องเลือกประเภทของแผนภูมิให้เหมาะสมกับ “ธรรมชาติ ของข้อมูล” และ “วัตถุประสงค์ในการสื่อสาร”

 

แผนภูมิแท่ง (Bar Chart) 

แผนภูมิวงกลม (Pie Chart) 

 

แผนภูมิเส้น (Line Chart) 

แผนภูมิพื้นที่ (Area Chart) 

แผนภูมิกระจาย (Scatter Chart) 

แผนภูมิกล่อง (ฺBox Chart) 

แผนภูมิเกจ (Gauge Chart) 

แผนภูมิ Heatmap

 

2. กราฟ (Graph) ในบริบทของ Data Visualization คือ รูปแบบหนึ่งของการนำเสนอข้อมูลที่ใช้ “จุดและเส้น” เพื่อแสดงให้เห็นถึง ความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลสองตัวแปร บนระบบแกน X และ Y ซึ่งสามารถ ใช้ได้ทั้งกับข้อมูลเชิงเวลา (Time-based) และข้อมูลเปรียบเทียบระหว่างตัวแปรต่าง ๆ กราฟไม่ใช่แค่เพียงภาพ แต่เป็น “เครื่องมือในการวิเคราะห์” ที่มีพลังอย่างยิ่ง เพราะสามารถแสดงให้ เห็นแนวโน้ม (Trend) หรือ รูปแบบความสัมพันธ์ (Relationship) ของข้อมูล ที่อาจมองไม่เห็นหากเราใช้เพียง ตารางหรือข้อความธรรมดา ๆ เท่านั้น

 

เหตุผลที่ควรใช้ กราฟ ในการนำเสนอข้อมูล

1.ช่วยให้เข้าใจข้อมูลได้รวดเร็วขึ้น

2.มองเห็นแนวโน้มข้อมูลได้ทันที

3.แสดงความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร

4.ลดภาระในการประมวลผลของสมอง

5.เพิ่มความน่าเชื่อถือในการสื่อกสารข้อมูล

 

3. ตาราง (Table) คือ รูปแบบการแสดงข้อมูลที่เก่าแก่ที่สุด และยังคงถูกใช้อย่างแพร่หลายในปัจจุบัน เพราะมัน “เรียบง่าย ชัดเจน และตรงไปตรงมา” โดยตารางจะจัดเรียงข้อมูลไว้ใน “แถว (Rows)” และ “คอลัมน์ (Columns)” อย่างเป็นระบบ ทำให้ผู้ดูสามารถเปรียบเทียบข้อมูลแต่ละรายการได้อย่างสะดวก