การประเมินผลตอบแทนทางสังคม Social Return on Investment: SROI

นางสาวนาวินี สุตัญตั้งใจ

SROI คือ วิธีการประเมิน "ผลตอบแทนทางสังคม" จากการลงทุนในโครงการหรือกิจกรรม โดยคำนวณเป็น "มูลค่าทางสังคมที่เกิดขึ้นจริง" เมื่อเทียบกับต้นทุนที่ใช้ไป เช่น 1บาทของงบประมาณ สร้างประโยชน์ต่อสังคมได้มูลค่าเท่าใด

ความสำคัญของ SROI

- แสดงให้เห็นคุณค่าที่แท้จริงของโครงการ

- ช่วยในการตัดสินใจเชิงนโยบาย

- สื่อสารผลลัพธ์เชิงประจักาให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและสังคมเข้าใจได้ง่าย

- เป็นแนวทางในการขับเคลื่อนการวิจัยเพื่อประโยชน์สาธารณะและการพัฒนาอย่างยั่งยืน

วิธิการคำนวณ  (Social Return on Investment)

                มูลค่าผลลัพธ์ทางสังคมทั้งหมด (Social Value)SROI =

               ต้นทุนการดำเนินโครงการทั้งหมด (Investment Cost)

มูลค่าผลลัพธ์ทางสังคม (Social Value) : มูลค่าทางเศรฐกิจของการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจริงจากโครงการ เช่น รายได้ที่เพิ่มขึ้น การลดค่าใช้จ่าย การพัฒนาคุณภาพชีวิต หรือสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น (มักประเมินเป็นหน่วยงาน "บาท" เพื่อเปรียบเทียบได้)

ต้นทุนการดำเนินโครงการ (Investment Cost) : งบประมาณทั้งหมดที่ใช้ในการดำเนินงาน เช่น ค่าบุคลากร วัสดุ อุปกรณ์ และค่าใช้จ่ายอื่นๆ

ขั้นตอนการประเมิน SROI เบื้องต้น

1.กำหนดขอบเขตและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของโครงการ  ประเมินผลในช่วงเวลาใด กิจกรรมใดบ้าง และมีใครที่ได้รับผลกระทบหรือมีส่วนร่วม เช่น ผู้รับประโยชน์โดยตรง หน่วยงานสนับสนุน หรือชุมชน

2. ระบุผลลัพธ์ (Outcomes) ที่เกิดขึ้นจริง วิเคราะห์ว่ากิจกรรมของโครงการก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอะไรขึ้น เช่น รายได้เพิ่มขึ้น คุณภาพชีวิตดีขึ้น หรือสิ่งแวดล้อมได้รับการฟื้นฟู

3.กำหนดตัวชี้วัดและมูลค่าทางเศรษฐกิจของผลลัพธ์   หาค่าตัวเลขที่สามารถวัดผลลัพธ์ได้ และแปลงผลลัพธ์นั้นเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจ เช่น การประหยัดค่าใช้จ่าย การสร้างรายได้ หรือการลดต้นทุนทางสังคม

4. คำนวณอัตราผลตอบแทนทางสังคม (SROI Ratio)  นำมูลค่าผลลัพธ์รวมมาเปรียบเทียบกับต้นทุนของโครงการ เพื่อดูว่าการลงทุนให้ผลตอบแทนทางสังคมมากน้อยเพียงใด เช่น SROI = 3.1หมายถึง ทุก 1บาทที่ลงทุน สร้างคุณค่าทางสังคม 3บาท

5. สื่อสารผลลัพธ์และนำข้อเสนอแนะไปปรับปรุงการดำเนินงาน  นำผลการประเมินไปเผยแพร่ให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียรับรู้และใช้เป็นข้อมูลพัฒนาโครงการให้สร้างคุณค่าและผลกระทบที่ยั่งยืนมากขึ้น