การกำหนดราคากลางตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้าง ฯ พ.ศ. 2560  เป็นกระบวนการที่สำคัญในการป้องกันการทุจริตและเพิ่มความโปร่งใสในการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐ โดยราคากลางเป็นตัวกำหนดมูลค่าที่รัฐจะใช้เป็นเกณฑ์เปรียบเทียบเพื่อเลือกผู้ประกอบการหรือผู้ขายที่เสนอราคาดีที่สุดในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง

พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐพ.ศ. 2560 มาตรา 4

บัญญัตินิยามคำว่า "ราคากลาง" หมายความว่า ราคาเพื่อใช้เป็นฐานสำหรับเปรียบเทียบราคาที่ผู้ยื่นข้อเสนอได้ยื่นเสนอไว้ ซึ่งสามารถจัดซื้อจัดจ้างได้จริงตามลำดับ ดังต่อไปนี้

      (1)   ราคาที่ได้มาจากการคำนวณตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการราคากลางกำหนด

(2)    ราคาที่ได้มาจากฐานข้อมูลราค้าอ้างอิงของพัสดุที่กรมบัญชีกลางจัดทำ

(3)    ราคามาตรฐานที่สำนักงบประมาณหรือหน่วยงานกลางอื่นกำหนด

(4)    ราคาที่ได้มาจากการสืบราคาจากท้องตลาด

(5)    ราคาที่เคยซื้อหรือจ้างครั้งหลังสุดภายในระยะเวลาสองปีงประมาณ

(ุ6)   ราคาอื่นใดตามหลักเกณฑ์ วิธีการ หรือแนวทางปฏิบัติของหน่วยงานของรัฐนั้น ๆ

ในกรณีที่มีราคาตาม (1) ให้ใช้ราคาตาม (1) ก่อน  ในกรณีที่ไม่มีราคาตาม (1) แต่มี ราคาตาม (2) หรือ (3) ให้ใช้ราคาตาม (2) หรือ (3) ก่อน   โดยจะใช้ราคาใดตาม (2) หรือ (3) ให้คำนึงถึงประโยชน์ของหน่วยงานของรัฐเป็นสำคัญ ในกรณีที่ไม่มีราคาตาม (1) (2) และ (3) ให้ใช้ราคาตาม (4) (5) หรือ (6)  โดยจะใช้ราคาใดตาม (4) (5) หรือ (6)  ให้คำนึงถึงประโยชน์ของหน่วยงานของรัฐเป็นสำคัญ

ความสำคัญของราคากลาง

การกำหนดราคากลางช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับทั้งภาครัฐและผู้ประกอบการในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ลดความเสี่ยงต่อการทุจริต และทำให้เกิดการแข่งขันอย่างเป็นธรรมหลักการสำคัญของการกำหนดราคากลาง

หลักการสำคัญของการกำหนดราคากลาง

1. ความโปร่งใส
   การกำหนดราคากลางต้องมีความโปร่งใสและเป็นธรรมเพื่อให้ผู้ประกอบการทุกคนมีโอกาสแข่งขันอย่างเท่าเทียม

2. ข้อมูลที่เป็นมาตรฐาน
   ราคากลางจะต้องอ้างอิงจากข้อมูลที่ชัดเจน เช่น ราคาตลาด ราคาที่เคยซื้อในอดีต และต้องไม่เป็นการกำหนดราคาที่เอื้อประโยชน์ให้แก่ผู้ขายรายใดรายหนึ่ง

3. ตรวจสอบได้
   การกำหนดราคากลางต้องสามารถตรวจสอบได้ โดยต้องมีเอกสารหลักฐานที่รองรับข้อมูลที่ใช้ในการกำหนดราคา เช่น ข้อมูลราคาจากตลาด ข้อมูลจากหน่วยงานต่าง ๆ หรือข้อมูลจากการประมูลที่ผ่านมา